Edwin Hubble sahneye çıkana kadar, gökbilimciler hem evrenin yaşını ölçebilecek bir yöntemden yoksunlardı, hem de Samanyolu’nun ötesinde bir şeylerin var olduğundan bile emin değillerdi. Derken 1924’te Hubble, evrenin Samanyolundan ibaret olmadığını keşfetti. Ancak Hubble, bununla da kalmadı; 1920’lerin sonuna doğru, evrenin genişlediğini ve bu genişleme hızının evrenin yaşını bulmamıza yardımcı olabileceğimizi kanıtladı.
Hubble, gökadaların uzaklıkla orantılı olarak artan hızlarda birbirlerinden uzaklaştıklarını buldu. Gökadaların bizim gökadamizdan ne kadar hızla uzaklaştıklarını ve ne kadar uzakta olduklarını bilirsek, evrenin Hubble sabiti olarak bilinen genişleme oranını saptayabiliriz. Bu sayede evrenin yaşını hesaplamamız mümkün olur. Ancak sabit için güvenilir bir sayı bulmak zor oldu. Hızların gökadaların tayfına bakarak ölçülmemesi görece kolaydır: Tayfı kızıl uca doğru ne kadar kayarsa, gökada bizden o kadar hızlı uzaklaşıyor demektir. Ancak uzaklıkları ölçmek çok zordur. Hatta öyle zordur ki, Hubble’in da kendi sabitini neredeyse on kat hatayla ölçtüğü anlaşılmıştır.
1990’larda sahneye başka bir Hubble çıkı: Hubble Uzay Teleskopu, Hubble’ın denklemleri için hayati önem taşıyan verileri topladı. Gökbilimciler M100 gökadasındagalaksisinde 50den fazla Sefeit değişkeni farkettiler, bunlar parlaklıklarıyla alakalı hızlarda atan genç yıldızlardı. Atma periyodunu ölçerek (çerçeveli yıldızda bu süre 50 gündü) Sefeitler’in mutlak parlaklığı hesaplanabilir, görünür parlaklığıyla karşılaştırılabilir, yıldızın dünyadan ne kadar uzak olduğu saptanabilir. Araştırmacılar M100’ün 50 milyon ışık yılı uzaklıkta olduğu sonucuna böyle varmışlardı. 27 gökadadaki Sefeitler’den çıkartılan uzaklıkları kullanan gökbilimci Wendy Freedman ve diğer araştırmacılar, Hubble sabitini 72 olarak hesapladilar. Evren biliminin diğer verileriyle bir araya getirildiğinde, evrenin yaşının yaklaşık 13.8 milyar yıl olduğu sonucu çıkıyor.
Kaynak: LAURA FERRARESE, RUTGERS UNIVERSITY VE MARIO LIVIO, SPACE TELESCOPE SCIENCE INSTITUTE, BALTIMORE.
